Η κρίση του ευρώ συνεχίζεται αμείωτη. Εξαιτίας των τεράστιων ελλειμμάτων τους, πολλές χώρες της ευρωζώνης κινδυνεύουν με χρεοκοπία, και το ευρώ με εξαφάνιση. Όλα αυτά επηρεάζουν δυσμενώς το πολιτικό και οικονομικό μέλλον της ΕΕ.
Ελάχιστη όμως προσοχή δίνεται και σε ένα άλλο είδος ελλείμματος. Αυτό τηςδημοκρατίας.
Το μεγάλο χάσμα, που συνεχώς διευρύνεται, μεταξύ των απόμακρων θεσμών στις Βρυξέλλες, και των πολιτών των χωρών μελών της, υπογραμμίζει την αυξανόμενη απογοήτευση και απόγνωση που αισθάνονται οι απλοί ψηφοφόροι.
Για να αντιμετωπίσουν την κρίση, οι ελίτ της ΕΕ αγνοούν ή απλά παρακάμπτουν τις λαϊκές αντιδράσεις στην αυστηρή λιτότητα, και επιβάλλουν σε δημοκρατίες τις πολιτικές που υπαγορεύουν οι πιο ισχυρές χώρες μέλη της Ένωσης.
Ακόμη και αν στο τέλος αποδειχθούν οικονομικά αποτελεσματικές, οι σκληρές συνταγές που έχουν επιβληθεί σε κράτη όπως η Ελλάδα και η Ιταλία, θα κοστίσουν πανάκριβα από πλευράς διάβρωσης της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας στην ΕΕ.
Το αν μακροπρόθεσμα θα εξασθενήσει και η ίδια η ΕΕ είναι αβέβαιο, αυτό όμως που είναι βέβαιο είναι ότι η υπάρχει μια λαϊκή αντίδραση, σε ολόκληρη την ΕΕ, που κοχλάζει.
Μια από τις πιο συνηθισμένες κριτικές είναι ότι η ΕΕ στερείται πολιτικής νομιμοποίησης. Οι βασικοί της θεσμοί είναι θολοί και γραφειοκρατικοί. Τις αποφάσεις παίρνουν είτε κάποιοι μη εκλεγμένοι αξιωματούχοι, είτε οι κυβερνήσεις μετά από συνεννόηση μεταξύ τους. Είναι μάλιστα δεσμευτικές για τα κράτη, χωρίς καν να εξετάζονται από τα διάφορα εθνικά κοινοβούλια.
Το μόνο εκλεγμένο όργανο της ΕΕ είναι το ευρωκοινοβούλιο, με ελάχιστη όμως ισχύ, και γενικά θεωρούμενο ως άνευ σημασίας.
Ενώ τα εθνικά κοινοβούλια εκλέγονται από αληθινούς ανθρώπους, η όλη διοικητική διαδικασία της ΕΕ δεν λογοδοτεί δημοκρατικά, ούτε στους λαούς, ούτε στα κράτη μέλη. Έτσι, η μετατόπιση της λήψης αποφάσεων στις Βρυξέλλες, έχει φέρει την πλήρη αποστασιοποίηση της ΕΕ από τους απλούς πολίτες, και την μείωση της σημασίας των εθνικών κοινοβουλίων.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός David Cameron, έχει υπολογίσει πως το 50% των σημαντικότερων οικονομικών πρωτοβουλιών του κοινοβουλίου, έχει να κάνει με την απλή επισφράγιση αυτών που ήδη έχουν αποφασίσει κάποιοι γραφειοκράτες αλλού.
Το 1776, οι Αμερικάνοι αποφάσισαν να θέσουν τέλος στις απόμακρες κυβερνήσεις που δεν λογοδοτούσαν σε κανέναν, και να πάρουν τα πράγματα στα χέρια τους. Και μπορεί η Ευρώπη να μην αντιμετωπίζει ακόμη κάποια ένοπλη εξέγερση, εν τούτοις αντιμετωπίζει το ερώτημα αν θα μπορέσουν η ΕΕ και η ευρωζώνη να επιβιώσουν με τη σημερινή τους μορφή.
Κανένας δεν γνωρίζει τι μέλλει γενέσθαι, όμως ένα στοιχείο είναι ξεκάθαρο: Το να υπαγορεύουν πολιτικές κάποια κράτη σε κάποια άλλα, απλά προσθέτει εντάσεις στην ΕΕ, και αυξάνει το δημοκρατικό της έλλειμμα.
Ένα παράδειγμα είναι όταν ο Έλληνας πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου πρότεινε δημοψήφισμα για την συμφωνία διάσωσης της χώρας του. Οι Angela Merkel και Nicolas Sarkozy αντέδρασαν με οργή, θεωρώντας γελοία την ιδέα να ερωτηθεί ο λαός. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες απαίτησαν μάλιστα και από την αντιπολίτευση (Νέα Δημοκρατία) να συνυπογράψει τη συμφωνία, αντί να ψηφίσει ελεύθερα στο ελληνικό κοινοβούλιο.
Στην Ιταλία είχαμε ένα «πραξικόπημα» εναντίον του Silvio Berlusconi. Μπορεί κάποιοι να θεωρούσαν την προσωπική του συμπεριφορά ως ντροπιαστική, και μπορεί η κυβέρνηση του να έριξε τη χώρα σε κρίση, αυτός όμως είχε κερδίσει τις τελευταίες εκλογές. Και επειδή ήταν στη μέση, ο πρόεδρος της Ιταλίας Giorgio Napolitano, ακολουθώντας τις γερμανικές διαταγές, τον ανάγκασε σε παραίτηση, διορίζοντας στη θέση του τον Mario Monti. Ακόμη και αν ο Berlusconi ανατρέπονταν ούτως ή άλλως, δεν υπήρχε καμία περίπτωση η τεχνοκρατική κυβέρνηση του Monti να κέρδιζε την εξουσία, χωρίς τη παρέμβαση ξένων.
Η αναστάτωση της ευρωζώνης οδήγησε τους πολέμιους της ΕΕ στη Βρετανία να πιέσουν για περαιτέρω αναδόμηση των δεσμών της χώρας με τις Βρυξέλλες. Κάποιοι επιμένουν για δημοψήφισμα. Άλλοι μιλάνε για επαναδιαπραγμάτευση των βασικών συνθηκών, με σκοπό την ενδυνάμωση των εθνικών κοινοβουλίων απέναντι στη γραφειοκρατία των Βρυξελλών.
Κάποια κράτη μέλη, που εξ αρχής εξέφρασαν τον σκεπτικισμό τους, όπως η Δανία, η Σουηδία, κ.ά, συντάσσονται με την Βρετανία. Βέβαια, η Γερμανία αντιδρά, επιμένοντας πως η κρίση πρέπει να επιλυθεί χωρίς θεμελιώδεις αλλαγές στις υπάρχουσες συμφωνίες, στους θεσμούς, και στις πρακτικές της ΕΕ. Όλα παραμένουν ρευστά.
Οι υπέρμαχοι της σκληρής λιτότητας εμμένουν σε αυτήν ως τη μοναδική μέθοδο για να βάλουν μυαλό οι σπάταλες και απείθαρχες δημοσιονομικά χώρες. Υπάρχει κάποια βάση σε αυτή τη λογική, με την έννοια ότι οι Γερμανοί, και άλλοι, που πληρώνουν, χρειάζονται κάποιες εγγυήσεις.
Πάντως, σε κάποιοι βαθύτερο επίπεδο, το μέγεθος της κρίσης υπογραμμίζει έντονα τα εγγενή ελαττώματα των θεσμών της ΕΕ, και του ευρώ. Αν για να σωθεί το ενιαίο νόμισμα χρειάζονται δραματικές περιστολές της πολιτικής διαφωνίας και του δημοκρατικού διαλόγου, τότε σίγουρα κάτι δεν πάει καλά.
Αν όταν υπάρχουν «μεγάλα ζητήματα», παραμερίζεται η δημοκρατία, και οι ψηφοφόροι επιτρέπεται να αποφασίζουν μόνο για ήσσονος σημασίας ζητήματα, τότε κινδυνεύει η έννοια της δημοκρατίας.
Η Ευρώπη μπορεί να επιζήσει της οικονομικής κρίσης, χωρίς σοβαρές διαταράξεις στο ευρώ, και στους θεσμούς της, αλλά είναι σίγουρο πως το δημοκρατικό της έλλειμμα θα μεγεθυνθεί. Και αυτό δεν θα είναι καλό ούτε για τη νομιμοποίηση, αλλά ούτε και για τη σταθερότητα της Ευρώπης του μέλλοντος.
Του John R. Bolton,
The Washington Times
antinews.gr
